Το να φτάσει εγκαίρως μια προειδοποίηση για φυσική καταστροφή δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι πολίτες μπορούν να προστατευτούν. Σε παγκόσμιο επίπεδο, πάνω από το ένα τρίτο όσων ειδοποιούνται για επικείμενο κίνδυνο δεν προλαβαίνουν να αντιδράσουν πριν αυτός ξεσπάσει.
Τα στοιχεία για την Ελλάδα προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία. Η χώρα βρίσκεται ανάμεσα στις ευρωπαϊκές όπου η κοινωνική ανθεκτικότητα υποχωρεί και μόλις το 39% όσων λαμβάνουν προειδοποίηση για καταστροφή καταφέρνει να αντιδράσει.
Έρευνα της Gallup, την οποία δημοσιοποίησε το Ίδρυμα Lloyd’s Register, δείχνει ότι περίπου 1,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή ένας στους πέντε ενήλικες στον κόσμο, βίωσαν κάποια καταστροφή την προηγούμενη πενταετία. Σχεδόν 220 εκατομμύρια άνθρωποι δεν έλαβαν καμία προειδοποίηση.
«Μια προειδοποίηση είναι τόσο αποτελεσματική όσο και η δυνατότητα των ανθρώπων να ενεργήσουν βάσει αυτής», είπε η Νάνσι Χέι, διευθύντρια τεκμηρίωσης και ανάλυσης στο Παγκόσμιο Κέντρο Τεκμηρίωσης για την Ασφάλεια (Global Safety Evidence Centre) του Ιδρύματος Lloyd’s Register.
Το χάσμα ανάμεσα στην έγκαιρη ειδοποίηση και στην πραγματική δυνατότητα αντίδρασης είναι ιδιαίτερα έντονο μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών. Οι ενήλικες σε χώρες χαμηλού εισοδήματος είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να έχουν πληγεί από καταστροφή σε σχέση με τους ενήλικες σε χώρες υψηλού εισοδήματος: 31% έναντι 16%.
Παρ’ όλα αυτά, προειδοποίηση έλαβε μόλις το 64% των ενηλίκων που επλήγησαν σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, έναντι 84% στις χώρες υψηλού εισοδήματος.
Ακόμη και όταν η προειδοποίηση φτάνει στους πολίτες, η ασφάλειά τους δεν είναι δεδομένη.
Το ζητούμενο δεν περιορίζεται στο να ειδοποιούνται οι άνθρωποι όταν πλησιάζει μια καταστροφή. Χρειάζεται επίσης να έχουν τα μέσα και τη στήριξη που απαιτούνται για να αντιδράσουν.
Σε χώρες χαμηλού και κατώτερου μεσαίου εισοδήματος, λιγότεροι από τους μισούς ενήλικες που ειδοποιήθηκαν κατάφεραν να αντιδράσουν. Στις χώρες υψηλού εισοδήματος το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 71%.
Ανισότητες στην ανθεκτικότητα της Ευρώπης
Συμπληρωματική μελέτη της έκθεσης, με τίτλο «Μια ανθεκτική ζωή: Πώς η ευημερία διαμορφώνει την ικανότητα αντιμετώπισης κρίσεων» (A resilient life: How wellbeing shapes the capacity to cope), καταγράφει πόσο έτοιμοι είναι οι πολίτες να ανταποκριθούν υπό πίεση, ακόμη και σε πλουσιότερες χώρες.
«Υπάρχουν ορισμένες αλλαγές που παρατηρούνται στην Ευρώπη και δεν τις βλέπω σε άλλα μέρη του κόσμου», δήλωσε η Χέι στο EUobserver.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προειδοποίηση έλαβε το 77% των ανθρώπων που επλήγησαν από καταστροφή, έναντι 80% σε παγκόσμιο επίπεδο.
Από όσους προειδοποιήθηκαν, όμως, μόλις το 59% ήταν σε θέση να αντιδράσει. Το αντίστοιχο ποσοστό είναι 64% παγκοσμίως και 71% στις χώρες υψηλού εισοδήματος.
Η οικονομική ευημερία μιας χώρας δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε υψηλή ετοιμότητα για φυσικές καταστροφές. Οι χώρες υψηλού εισοδήματος εμφανίζουν μάλιστα χαμηλότερες επιδόσεις στον δείκτη κοινωνικής ανθεκτικότητας, σε αντίθεση με την εικόνα τους στους υπόλοιπους τομείς της αξιολόγησης.
Η Ελλάδα προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία: μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν κατέγραψε τη μεγαλύτερη υποχώρηση, χάνοντας 11 μονάδες στην κοινωνική ανθεκτικότητα από το 2021.
«Ορισμένες από τις μεγαλύτερες μειώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφονται στην Ελλάδα, την Ολλανδία, την Εσθονία και τη Γαλλία, κάτι που προκαλεί έκπληξη, δεδομένου ότι γενικά ο συγκεκριμένος δείκτης παρουσιάζει ανοδική πορεία», ανέφερε η Χέι.
Σχέδιο αντιμετώπισης καταστροφών διαθέτει μόλις το 29% των νοικοκυριών στην ΕΕ. Μόνο το 28% των πολιτών εκτιμά ότι η εθνική του κυβέρνηση είναι επαρκώς προετοιμασμένη για μια καταστροφή.
Παράλληλα, το 44% θεωρεί ότι η κυβέρνησή του δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τους πολίτες. Παγκοσμίως το αντίστοιχο ποσοστό είναι 29%.
Οι αποκλίσεις από χώρα σε χώρα είναι μεγάλες.
Στη Γαλλία, το 80% όσων επλήγησαν από καταστροφή έλαβε προειδοποίηση, αλλά μόλις το 61% μπόρεσε να αντιδράσει. Σχέδιο αντιμετώπισης καταστροφών έχει μόνο το 22% των νοικοκυριών, έναντι 47% στη Γερμανία και 60% στην Αυστρία. Από το 2021 η κοινωνική ανθεκτικότητα της Γαλλίας έχει υποχωρήσει κατά έξι μονάδες.
Στην Ελλάδα η κρίση ετοιμότητας και εμπιστοσύνης είναι βαθύτερη.
Προειδοποίηση έλαβε μόλις το 55% των ανθρώπων που επλήγησαν από καταστροφή και μόνο το 39% όσων προειδοποιήθηκαν μπόρεσε να αντιδράσει. Επαρκώς προετοιμασμένη θεωρεί την ελληνική κυβέρνηση μόλις το 12%, ενώ το 70% εκτιμά ότι η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται καθόλου για τους πολίτες.

































